Τρίτη, 27 Φεβρουαρίου 2018

Συνέντευξη: Μεταφράζοντας για παιδιά

Συνέντευξή μου στο blog του μεταφραστικού γραφείου Your Translator, με το οποίο συνεργάζομαι. Ευχαριστώ πολύ τη Ντίνα Τυροβολά, την Αλίκη Αναγνώστη και τη Μαρίνα Σπανού για τη συνεργασία μας και για αυτή την ευκαιρία.


Μεταφράζοντας για παιδιά: συνέντευξη με την Τατιάνα Ραπακούλια και την Μαριάννα Χάλαρη

Οι μεταφράστριες Τατιάνα Ραπακούλια και Μαριάννα Χάλαρη έχουν ένα ενδιαφέρον και…πρωτότυπο κοινό στοιχείο: τις μεταφράσεις παιδικών βιβλίων για δεινόσαυρους! Το Yourtranslator τις ρώτησε για την εμπειρία τους από τη μετάφραση βιβλίων για παιδιά και τους ζήτησε να μοιραστούν τις γνώσεις τους για τον κλάδο.
 
Θα θέλαμε να μάθουμε για τις σπουδές και τα ενδιαφέροντά σας και τι σας έκανε να ασχοληθείτε με τη μετάφραση. 
 
Τ.Ρ.: Αγάπησα τη μετάφραση από παιδί, όταν η αδελφή μου μού διάβασε τον “Άρχοντα των δαχτυλιδιών” μεταφράζοντας από τα αγγλικά, διότι δεν είχε μεταφραστεί ακόμη τότε στα ελληνικά. Μου άρεσε τόσο που σκέφτηκα ότι θα ήθελα να το μεταφράσω εγώ, μάλιστα έκανα και μια απόπειρα, με τα λίγα αγγλικά που ήξερα τότε. Αργότερα σπούδασα βιολογία, μια επιστήμη που αγαπούσα επίσης από παιδί, αλλά δεν ξέχασα το ενδιαφέρον μου για τη μετάφραση.

Μαριάννα Χάλαρη
Μ.Χ.: Νομίζω ότι πολύ σημαντικό ρόλο στην επιλογή μου να ασχοληθώ με τη μετάφραση έπαιξε η ίδια η σύσταση της οικογένειάς μου: μεγάλωσα με Γερμανίδα μητέρα και Έλληνα πατέρα. Πάντοτε ένιωθα λοιπόν την ανάγκη να «γεφυρώσω» τις δύο γλώσσες, αν και αυτό δεν ήταν εξαρχής φανερό, ούτε σε εμένα την ίδια.
 
Μετά από σπουδές Νεοελληνικής Φιλολογίας και επειδή θεωρούσα ότι μάλλον δεν θα γινόμουν ποτέ καλή εκπαιδευτικός, έθεσα στον εαυτό μου το ερώτημα αν θέλω να εξειδικευτώ στον τομέα μου ή αν προτιμώ να βάλω και τα γερμανικά στο παιχνίδι, δεδομένου ότι ποτέ δεν σταμάτησα να ενδιαφέρομαι και για τη γερμανόφωνη λογοτεχνία. Έτσι, αποφάσισα να φοιτήσω στο ΕΚΕΜΕΛ (το οποίο δυστυχώς δεν υπάρχει πια) και ολοκλήρωσα τον διετή κύκλο σπουδών, δουλεύοντας παράλληλα σε βιβλιοπωλείο.
 
 
Μετά από μερικά χρόνια, κι ενώ το ενδιαφέρον μου για την ενασχόληση με τη λογοτεχνική μετάφραση παρέμενε αμείωτο, ξεκίνησα μεταπτυχιακές σπουδές Μετάφρασης και Μεταφρασεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ακολουθώντας τη γερμανική κατεύθυνση.
 
Κάπου είχα διαβάσει ότι οι μεταφραστές εκ των πραγμάτων γίνονται ειδικοί σε πλήθος επιστημονικών τομέων, ακόμη κι αν αυτό ισχύει μόνο για μικρό χρονικό διάστημα (πολλές φορές και για λίγες ώρες), μέχρι δηλαδή να ολοκληρωθεί ένα έργο. Και μπορώ να το επιβεβαιώσω!
Ποια η σχέση σας με τη μετάφραση επιστημονικών κειμένων και βιβλίων συγκεκριμένα;

Τ.Ρ.: Ξεκίνησα να μεταφράζω ερασιτεχνικά κάποια κείμενα για ιδιωτική χρήση, ενώ πολλές φορές χρειάστηκε να μεταφράσω επιστημονικά και τεχνικά κείμενα στη δουλειά μου ως βιολόγος. Μια συνάδελφος με σύστησε στις εκδόσεις Σαββάλα όπου μετέφρασα πολλά βιβλία γνώσεων από τα αγγλικά και μια άλλη συνάδελφος με σύστησε στις εκδόσεις Susaeta, με τις οποίες συνεργάζομαι μέχρι και σήμερα στη μετάφραση παιδικών βιβλίων από τα ισπανικά.
Μεταξύ άλλων, έτυχε να μεταφράσω πάρα πολλά βιβλία με θέμα τους δεινόσαυρους, μια ευτυχής συγκυρία καθώς από όλο το ζωικό βασίλειο τρέφω ιδιαίτερη αδυναμία στα ερπετά.

Συνεργάστηκα με διάφορους εκδότες, όχι μόνο για βιβλία γνώσεων αλλά και για λογοτεχνικά, καθώς η λογοτεχνία είναι η μεγάλη μου αγάπη. Σταδιακά η μετάφραση από περιστασιακή ενασχόληση κατέληξε να γίνει το κύριο επάγγελμά μου.

Μ.Χ.: Αν εξαιρέσει κανείς τη μετάφραση ενός παιδαγωγικού οδηγού, δεν έχω εμπειρία από κείμενα αυστηρά επιστημονικού ή τεχνικού χαρακτήρα. Έχω βρεθεί, ωστόσο, πολλές φορές αντιμέτωπη με κείμενα που με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο με οδηγούσαν στην αναζήτηση συγκεκριμένων πληροφοριών επιστημονικού ενδιαφέροντος. Κάπου είχα διαβάσει ότι οι μεταφραστές εκ των πραγμάτων γίνονται ειδικοί σε πλήθος επιστημονικούς τομείς, ακόμη κι αν αυτό ισχύει μόνο για μικρό χρονικό διάστημα (πολλές φορές και για λίγες ώρες), μέχρι δηλαδή να ολοκληρωθεί ένα έργο. Και μπορώ να το επιβεβαιώσω!
 
Έχετε μεταφράσει παιδικά βιβλία γνώσεων. Τι σας δυσκόλεψε στη μετάφραση; Τι πρέπει να λαμβάνει κανείς υπόψη όταν απευθύνεται σε παιδικό κοινό; 
 
Μ.Χ.: Κατ’ αρχάς η ίδια η ορολογία είναι ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο στη μετάφραση τέτοιου είδους κειμένων. Πρέπει να βρεθεί η ακριβής αντιστοιχία στη γλώσσα-στόχο, κάτι που συχνά δεν λύνεται με μια απλή αναζήτηση στο λεξικό. Ευτυχώς όμως, χάρη και στο διαδίκτυο, υπάρχουν τρόποι να καταλήξει κανείς στην καλύτερη δυνατή επιλογή, η οποία φυσικά είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας φιλτραρίσματος και συχνά μεγάλων πονοκεφάλων για τον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια. Είναι όμως και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και διευρύνει τις γνώσεις και τον ίδιο τον τρόπο σκέψης μας.
 
Τ.Ρ.: Μια άγνωστη δυσκολία στα περισσότερα παιδικά βιβλία γνώσεων είναι ο περιορισμός του χώρου. Τα βιβλία έχουν εικόνες και συγκεκριμένα πλαίσια όπου πρέπει να χωρέσει το κείμενο. Η ελληνική μετάφραση από τα αγγλικά (και σε μικρότερο βαθμό από τα ισπανικά) καταλαμβάνει συνήθως περισσότερο χώρο, επομένως είναι πρόκληση να πετύχεις να αποδώσεις το νόημα με λιγότερες λέξεις, χωρίς να παραλείψεις τίποτε ουσιαστικό.
Στα βιβλία γνώσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό χρειάζεται προσοχή και ακρίβεια, όπως και στα επιστημονικά. Δεν πρέπει να μας παρασύρει το γεγονός ότι είναι εκλαϊκευμένα ή απευθύνονται σε νεαρό κοινό. Οφείλουμε πάντα σεβασμό στον αναγνώστη, ιδίως στα παιδιά, που έχουν την πρώτη τους επαφή με την επιστήμη μέσα από τα βιβλία αυτά. Όμως πολλές φορές χρειάζονται προσαρμογές, λόγου χάρη σε ετυμολογικές αναφορές, όπου αντικαθιστώ π.χ. την ετυμολογία της λέξης universe με αυτήν της λέξης σύμπαν, ή σε λέξεις που δεν έχουν ακριβή αντιστοιχία στα ελληνικά ή που το ελληνικό τους αντίστοιχο δεν είναι τόσο κοινό και οικείο.
Επίσης, ορισμένες φορές προτείνω να αντικατασταθούν ορισμένα παραδείγματα που δίνονται με άλλα, πιο οικεία στην ελληνική πραγματικότητα, λόγου χάρη να μπει μια αναφορά στο ηφαίστειο της Σαντορίνης αντί για το Τέιδε της Ισπανίας. Τυχαίνει ακόμη και να χρειαστεί να κάνω πραγματολογικές διορθώσεις στο κείμενο, είτε γιατί έχει κάποια παροράματα είτε γιατί υπάρχουν πιο σύγχρονα δεδομένα. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή και κατά την επιμέλεια, διότι οι επιμελητές κειμένου συνήθως είναι φιλόλογοι και δεν έχουν επιστημονικές γνώσεις. Κάποιες εκδόσεις έχουν επιστημονικό επιμελητή, άλλες όμως όχι.
Δεν πρέπει όμως να παραμελούμε και τη γλαφυρότητα, πάντα στα πλαίσια της ακρίβειας. Ακόμη και η πιο ενδιαφέρουσα πληροφορία χάνεται με μια αδέξια διατύπωση, ενώ αναδεικνύεται αν παρουσιαστεί ελκυστικά.
 
Στα βιβλία γνώσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό χρειάζεται προσοχή και ακρίβεια, όπως και στα επιστημονικά. Δεν πρέπει να μας παρασύρει το γεγονός ότι είναι εκλαϊκευμένα ή απευθύνονται σε νεαρό κοινό.
Μ.Χ.: Τα παιδιά είναι απαιτητικοί αναγνώστες. Όταν λοιπόν μεταφράζει κανείς βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων, θα πρέπει να λάβει υπόψη του σε ποια ηλικιακή ομάδα απευθύνεται το βιβλίο, έτσι ώστε να μη γίνει ακατόρθωτη ή, αντιθέτως, πολύ βαρετή η ενασχόληση του παιδιού με αυτό. Κάτι που ισχύει γενικότερα για τη μετάφραση παιδικής λογοτεχνίας είναι ότι συχνά πρέπει να βρεθεί τρόπος να αποδοθούν λογοπαίγνια ή παρηχήσεις και κάθε είδους σχήματα λόγου, που εξυπηρετούν πρωτίστως την ανάγκη να διατηρηθεί αμείωτο το ενδιαφέρον του παιδιού και να παρακινηθεί έτσι να ανακαλύψει καινούργια πράγματα. Ακόμη και η απόδοση των ονομάτων των χαρακτήρων ενός βιβλίου μπορεί να γίνει σπαζοκεφαλιά – για να μη μιλήσω και για τους ίδιους τους τίτλους! Ταυτόχρονα, ωστόσο, είναι και μια άκρως απολαυστική διαδικασία από την οποία μόνο κερδισμένος μπορείς να βγεις.
 
Μιλήστε μας για τον κλάδο, τα κριτήρια επιλογής των βιβλίων που θα μεταφραστούν, τη διαδικασία μετάφρασης, επιμέλειας και έκδοσης, όπως την ζήσατε.
 
Τ.Ρ.:  Απ’ όσο ξέρω, τα βιβλία επιλέγονται από τους εκδότες, με δικά τους κριτήρια. Η εμπορικότητα σίγουρα παίζει ρόλο, αλλά κάθε εκδότης έχει διαφορετική πολιτική στο θέμα. Ορισμένοι εκδίδουν κάποια πολύ εμπορικά βιβλία ενώ παράλληλα εκδίδουν και άλλα, λιγότερο εμπορικά, με περισσότερο ποιοτικά κριτήρια. Στη δική μου εμπειρία, στον μεταφραστή απλώς προτείνεται μια δουλειά και την αναλαμβάνει ή όχι, ανάλογα με τον διαθέσιμο χρόνο και τα ενδιαφέροντά του. Ενδεχομένως αν κάποιος έχει στενή σχέση με έναν εκδότη και του προτείνει ένα βιβλίο, να γίνει δεκτό, αλλά δεν είναι μια διαδικασία που ακολουθείται συνήθως.
 
Μ.Χ.: Τεράστιο ρόλο στη διαδικασία έκδοσης ενός βιβλίου παίζει η συνεργασία του μεταφραστή με τους υπόλοιπους συντελεστές της έκδοσης, όπως είναι η επιμελήτρια, η υπεύθυνη της έκδοσης ή και ο ίδιος ο εκδότης, αν πρόκειται για σχετικά μικρό εκδοτικό οίκο. Πρόσφατα είχα μάλιστα τη χαρά να συνεργαστώ και με τον ίδιο τον συγγραφέα ενός μυθιστορήματος που μετέφρασα, γεγονός που με διευκόλυνε σε όχι λίγες περιπτώσεις και με δίδαξε αφάνταστα πολλά πράγματα.
Τα κριτήρια επιλογής των προς μετάφραση βιβλίων εξαρτώνται, φαντάζομαι, σε μεγάλο βαθμό από το εκδοτικό πρόγραμμα και τη φιλοσοφία του κάθε εκδοτικού οίκου. Άλλος μπορεί να δίνει βάρος στην εμπορικότητα και την επιτυχία του πρωτότυπου στο εξωτερικό, άλλος να ενδιαφέρεται πρωτίστως να εκδώσει κάτι καινοτόμο και ιδιαίτερο και άλλος να ψάχνει τη χρυσή τομή. Υπάρχει πολυφωνία στον χώρο – ευτυχώς!
 
Ποια η πρόσληψη από το ελληνικό κοινό (μεταφρασμένων) επιστημονικών βιβλίων (για παιδιά); Πώς βλέπετε το μέλλον στο χώρο αυτό;
 
Μ.Χ.: Χωρίς να έχω υπόψη μου στατιστικές ή συγκεκριμένα στοιχεία, νομίζω ότι η μετάφραση παιδικού βιβλίου είναι ένας κλάδος σε διαρκή κινητικότητα, αν κρίνει κανείς εμπειρικά από την πληθώρα νέων εκδόσεων στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων ή στις κριτικές βιβλίων σε εφημερίδες και περιοδικά. Τον πρώτο λόγο ως προς την πρόσληψή τους έχουν δικαιωματικά τα παιδιά, οπότε ασφαλή συμπεράσματα θα μπορούσε κανείς να βγάλει με μια έρευνα π.χ. σε σχολεία ή σε σχετικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται από ολοένα και περισσότερα βιβλιοπωλεία ή και άλλους φορείς.
 
Τ.Ρ.: Το παιδικό βιβλίο γνώσεων στην Ελλάδα κινείται πολύ, ιδίως αυτό που απευθύνεται σε μικρές ηλικίες, δημοτικού ή προσχολικές. Τα βιβλία αυτά είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία μεταφρασμένα. Τις τελευταίες δεκαετίες ο τομέας αυτός έχει αναπτυχθεί πάρα πολύ και τα βιβλία είναι καλοσχεδιασμένα και ελκυστικά. Ο χώρος αυτός έχει σταθερό κοινό και πιστεύω ότι θα συνεχίσει να κινείται, καθώς τα βιβλία αυτά θεωρούνται καλή επιλογή για δώρο και έχουν προσιτές τιμές.
Τα τελευταία χρόνια η αγορά του βιβλίου γνώσεων και εκλαϊκευμένης επιστήμης για ενήλικες δυστυχώς τείνει να περιοριστεί. Το είδος αυτό πάντα είχε σχετικά μικρότερο κοινό, αλλά η οικονομική κρίση έχει περιορίσει ακόμη περισσότερο την κίνηση των βιβλίων αυτών, με αποτέλεσμα κάποιοι εκδότες να μην μπορούν να αντεπεξέλθουν στα έξοδα. Οι αμοιβές των μεταφραστών πολλές φορές πέφτουν σε επίπεδα δυσανάλογα χαμηλά σε σχέση με την ποιότητα της εργασίας που απαιτούν τα βιβλία αυτά, με αποτέλεσμα όσοι τα αναλαμβάνουν να το κάνουν περισσότερο από αγάπη για το αντικείμενο παρά για το κέρδος. Το καθαρά επιστημονικό βιβλίο, από την άλλη, έχει πολύ περιορισμένο αλλά και πολύ συγκεκριμένο κοινό, διότι απευθύνεται μόνο στους ειδικούς ενός κλάδου ή σε φοιτητές. Αυτή η αγορά είναι μικρή, αλλά σταθερή.
 
Ποιο είναι το αγαπημένο σας βιβλίο από αυτά που μεταφράσατε και γιατί;
 
Τ.Ρ.: Μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω ένα, γιατί κάθε βιβλίο έχει την ιδιαιτερότητα και τη χάρη του. Από βιβλία γνώσεων αγαπημένα μου είναι το Η σεξουαλικότητα στην εφηβεία (εκδόσεις Σαββάλα) και Ερωτήσεις και απαντήσεις για την σεξουαλικότητα (εκδόσεις Susaeta). Παρουσιάζουν τη σεξουαλικότητα σε όλες της τις διαστάσεις, με όμορφο και ελκυστικό τρόπο, κατάλληλο για τις αντίστοιχες ηλικίες. Η σεξουαλικότητα στην ελληνική κοινωνία εξακολουθεί δυστυχώς να είναι δαιμονοποιημένη σε μεγάλο βαθμό, γι’ αυτό τέτοια βιβλία είναι σημαντικά και πολύτιμα.
Ιδιαίτερη αδυναμία έχω στο Δεινόσαυροι: το πλήρες βιβλίο του Steve Parker από τις εκδόσεις Σαββάλα. Απευθύνεται σε ενήλικες και έχει πολλά στοιχεία παλαιοντολογίας. Πέρα από την έρευνα που χρειαζόταν, πολλά ονόματα οργανισμών δεν είχαν μεταφραστεί ποτέ και έπρεπε να τα μεταφράσω ή να τα μεταγράψω εγώ, επομένως έπρεπε να κατανοήσω ακριβώς την ετυμολογία τους. Για όσα δεν έβρισκα πληροφορίες απευθύνθηκα στους ίδιους τους επιστήμονες που είχαν δώσει την ονομασία, ενώ με βοήθησε και η Μαρία Δημάκη, υπεύθυνη του τμήματος χερσαίας ζωολογίας στο Μουσείο Γουλανδρή και γραμματέας της ερπετολογικής εταιρείας, της οποίας είμαι μέλος.
Τέλος το πιο αγαπημένο μου είναι Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες, του Μάριο Βάργκας Λιόσα. Ήταν από τα πρώτα βιβλία που διάβασα στα ισπανικά, πολύ αγαπημένο μου βιβλίο και το μόνο από τα μυθιστορήματά του που δεν είχε μεταφραστεί στα ελληνικά, γι’ αυτό και ονειρευόμουν να το μεταφράσω εγώ. Όταν ο συγγραφέας πήρε το βραβείο Νόμπελ, πρότεινα στις εκδόσεις Καστανιώτη να το εκδώσουν, όπως κι έγινε (αργότερα τους πρότεινα και τη νουβέλα του Τα αντράκια, επίσης αμετάφραστη στα ελληνικά και από τα πιο δυνατά έργα του). Η μετάφραση αυτή ήταν στη βραχεία λίστα των βραβείων λογοτεχνικής μετάφρασης του ΕΚΕΜΕΛ εκείνη τη χρονιά.
 
Μ.Χ.: Το αγαπημένο μου από τα βιβλία που έχω μεταφράσει είναι μάλλον το μυθιστόρημα για το οποίο έκανα μια νύξη στην προηγούμενη ερώτηση, ίσως και γιατί με συντρόφεψε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και γιατί συμμετείχα πιο ενεργά στη συνολική διαδικασία. Ωστόσο, από τα λίγα παιδικά βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων που έχω μεταφράσει θα επέλεγα το Ο γύρος του κόσμου σε 48 λαβύρινθους της Anna Brett, κυρίως για τα νοητά ταξίδια σε ολόκληρο τον κόσμο αλλά και για τη χαρούμενη και ευφάνταστη εικονογράφηση του Tom Woolley.

Παρασκευή, 1 Μαΐου 2015

Interior

Η μετάφραση ποίησης φαντάζει στα μάτια μου ως ο κολοφώνας της λογοτεχνικής μετάφρασης. Ας πούμε ότι μου φαίνεται πως από όλα τα είδη μετάφρασης είναι αυτό που απαιτεί τη μεγαλύτερη δόση έμπνευσης και τη μικρότερη αναλογικά δόση μόχθου. Αναφέρομαι βέβαια στο γνωστό ρητό talent is five percent inspiration and ninety five percent perspiration και ουδόλως υποτιμώ τον μόχθο των μεταφραστών ποίησης, λέω μόνο ότι εκείνο το άλλο πέντε ή δεκαπέντε τοις εκατό - που δεν κατακτάται με μόχθο ή που απαιτεί ένα άλλο είχος μόχθου - είναι κεφαλαιώδους σημασίας στην ποίηση. 

Για το λόγο αυτό αποτελεί για μένα ένα είδος άπιαστου ονείρου: θα ήθελα πολύ να ασχοληθώ, αλλά δεν το αποτολμώ γιατί φοβάμαι ότι δεν έχω αυτό το κάτι που χρειάζεται. Έχω μεταφράσει κάποια ποιήματα και τραγούδια επαγγελματικά, αλλά ήταν στο πλαίσιο της μετάφρασης μυθιστορημάτων που έτυχε να περιέχουν και τέτοιες αναφορές. Πάντοτε, όποτε τύχαινε κάτι τέτοιο, αν υπήρχε ας πούμε ένα μόνο στιχάκι, μετέφραζα ολόκληρη τη στροφή ή ολόκληρο το ποίημα ή το τραγούδι αν ήταν μικρό, ώστε το στιχάκι να αποτελεί μέρος του όλου, να μην είναι κάτι ξεκομμένο. Ερασιτεχνικά έχω μεταφράσει αρκετά, πάντοτε όμως ένιωθα μεγάλη ανασφάλεια για το αποτέλεσμα. Οι μεταφράσεις αυτές ήταν όλες από τα Ισπανικά προς τα Ελληνικά. Ποτέ δεν έτυχε να καταπιαστώ με Αγγλικά ούτε να κάνω αυτό που λένε "αντίστροφη" μετάφραση, δηλαδή από τη μητρική μου γλώσσα προς κάποια άλλη.

Πριν από λίγους μήνες είχα τη χαρά να μεταφράσω ένα ποίημα από τα Ισπανικά στα Αγγλικά και να το δω μάλιστα δημοσιευμένο. Χάρη στη μεσολάβηση ενός φίλου (τον οποίο ευχαριστώ θερμά και για τις διορθώσεις στην παρούσα ανάρτηση), συνεργάστηκα με τον ζωγράφο και φωτογράφο Δημήτρη Γέρο για τη μετάφραση της αλληλογραφίας που αφορούσε την έκδοση του βιβλίου του Dimitris Yeros Photographing Gabriel García Márquez από τις εκδόσεις Kerber. Στο βιβλίο αυτό, με φωτογραφίες του Γκαρσία Μάρκες από τα τελευταία χρόνια της ζωής του στον προσωπικό του χώρο, περιλαμβάνεται και η φωτογραφία ενός χειρόγραφου ποιήματος που υπήρχε καδραρισμένο στο σπίτι του. 

Πρόκειται για το ποίημα Interior του Κολομβιανού ποιητή Εδουάρδο Καρράνσα (Eduardo Carranza).Έχει δημοσιευτεί στη συλλογή ποιημάτων του Los pasos contados.

Υπάρχει μια αναφορά στο ποίημα σε αυτό το κείμενο του Γκαρσία Μάρκες, που αφορά την 70η επέτειο των γενεθλίων του πρώην προέδrου της Κολομβίας Μπελισάριο Μπετανκούρ και που προσυπογράφεται από πολλούς ποιητές, μεταξύ αυτών και από την κόρη τού Καρράνσα, Μαρία Μερσέδες - επίσης ποιήτρια. 

Πολλά είπαμε όμως και η εισαγωγή κατάντησε μακρύτερη από το ποίημα. Μάλλον θα φταίει η ανασφάλειά μου και η απροθυμία μου να το εκθέσω στην κρίση σας. Άντε λοιπόν, ας κάνουμε τη βουτιά.


INTERIOR

The eyes that look at you
through the domestic angels
of the steaming soup.
In the bright bottle
the wine nightingale sings.

The visible shines and tinkles
in the fruit, the clock, the porcelain.
The bread spreads its cereal hand
on the tablecloth. The flowers.
In the old engraving, playing the harp,
a girl of the nineteenth century.
The cigarette seems to raise
your hand. And a door ajar
leads to the silent, polished lounge:
beyond it one senses an orchard
or maybe the memory of a garden.
In the mirror you look already absent.
Everything pauses for an instant
and we listen, absorbed, to the invisible
of the night that opens to our daydream.
A far country arrives with the coffee.

Time is powerless.
All these are things immortal.



INTERIOR

Los ojos que se miran
a través de los ángeles domésticos
del humo de la sopa.
En la botella brilladora canta
el ruiseñor del vino.

Reluce y tintinea lo visible
en la fruta, el reloj, la porcelana.
El pan abre su mano cereal
sobre el mantel. Las flores.
En el grabado antiguo toca el arpa
una muchacha de mil ochocientos.
El cigarrillo como que te asciende
la mano. Y una puerta se entreabre
sobre la sala silenciosa y tersa:
y más allá un huerto se presiente
o tal vez el recuerdo de un jardín.
En el espejo estás ya como ausente.
Por un instante se detiene todo
y escuchamos, absortos, lo invisible
de la noche que se abre a nuestro ensueño.
Con el café llega un país lejano.

          El tiempo nada puede.
Todas estas son cosas inmortales.



Ακολουθεί μια προσπάθεια μεταφοράς στα Ελληνικά. Είναι παράξενο, αλλά μου φάνηκε πιο δύσκολο απ' ό,τι η μετάφραση προς τα Αγγλικά. Η κοινή ρίζα των λατινικών όσο να 'ναι βοηθάει, οι σύντομες φόρμες της γλώσσας επίσης. Επίσης το ελληνικό είναι λιγότερο πιστό - με την έννοια της κυριολεξίας - στο πρωτότυπο. Προτίμησα να κρατήσω τη μουσικότητα και την αίσθηση, παρά να "σέρνομαι πίσω από το νόημα, με οποιοδήποτε τίμημα" που λέει κι ο Ουμπέρτο Έκο.

Νιώθω λιγάκι αμήχανα που το δημοσιεύω. Όταν μεταφράζω στίχους, από τη μία νιώθω περήφανη και χαρούμενη, από την άλλη ντρέπομαι, σαν να κάνω κάτι απρεπές και ανάρμοστο, κάτι απαγορευμένο, κάποια αταξία. Σα να μου φαίνεται ότι "δεν είναι για μένα αυτά". Τέλος πάντων μην σας κουράζω άλλο με τα ψυχοβγαλτικά μου. Δείτε το ποίημα και βγάλτε μόνοι σας συμπέρασμα αν είναι αυτά για μένα ή δεν είναι.



ΕΝΤΟΣ

Τα μάτια που κοιτάζονται
μέσ’ απ’ τους σπιτικούς αγγέλους
του αχνού της σούπας.
Στη λαμπερή μποτίλια τραγουδά
το αηδόνι του κρασιού.

Αστράφτει, κουδουνίζει το ορατό
στα φρούτα, το ρολόι, την πορσελάνη.
Το ψωμί απλώνει το σταρένιο χέρι του
στο τραπέζι. Τα λουλούδια.
Στο παλιό κάδρο παίζει άρπα
μια κοπέλα του περασμένου αιώνα.
Το τσιγάρο σαν ν' ανασηκώνει
στο χέρι σου. Μια πόρτα μισανοίγει
στη σιωπηλή, λουστραρισμένη σάλα:
πιο πέρα η αίσθηση ενός περιβολιού
ή ίσως η ανάμνηση ενός κήπου.
Στον καθρέφτη μοιάζεις κιόλας απούσα.
Για μια στιγμή όλα κοντοστέκουν
προσηλωμένοι ακούμε το αόρατο
της νύχτας μες στο ονειροπόλημά μας.
Ο καφές φέρνει μια χώρα μακρινή.

                Ο χρόνος είναι ανήμπορος.
Όλα τούτα είναι πράγματα αθάνατα.

Σάββατο, 25 Απριλίου 2015

Στης Τριάνας το γεφύρι


Ελεύθερη μετάφραση των στίχων του τραγουδιού που θα χορέψουμε την Κυριακή 14 Ιουνίου στο Αμαλίειο, στις εκδηλώσεις του Δήμου Αμαρουσίου. Αφιερωμένη στις συγχορεύτριές μου και στην δασκάλα μας, Στέλλα Παππά.

Τα tangos είναι ένα από τα πολλά palos του φλαμένκο, δηλαδή ένας τύπος ρυθμού, τραγουδιού και χορού. Μην περιμένετε λογική και ειρμό από το τραγούδι και μη σας ξενίζουν τα διάφορα που λέει. Οι letras flamencas είναι λαϊκά δίστιχα, συχνά ασύνδετα μεταξύ τους, και φυσικά χάνουν όλο τους το γούστο στη μετάφραση.

Και θα μου πεις, γιατί τα μεταφράζεις τότε; Θα έλεγα ότι το κάνω για να πάρουν μια γεύση όσοι δεν ξέρουν Ισπανικά, αλλά στην πραγματικότητα το κάνω απλώς για το κέφι μου.

Εννοείται ότι η μετάφραση είναι ελεύθερη και όχι κυριολεκτική, αν και έμεινα όσο μπορούσα πιο κοντά στο νόημα των στίχων. Το έκανα με την πρόθεση να μπορεί να τραγουδηθεί κιόλας με τη μουσική, έστω στο περίπου, ως ένα βαθμό. Το σκεφτόμουν για μέρες, σήμερα μου ήρθε η όρεξη, κάθισα και το έγραψα μονορρούφι. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή δεν είναι, εγώ πάντως το ευχαριστήθηκα.

Απολαύστε υπεύθυνα.


Στης Τριάνας το γεφύρι (τάνγκος της Τριάνα)

Έλα μαζί μου να χτίσω, έλα μαζί μου να χτίσω
ένα καλύβι στο κάμπο και μαζί σου θε να ζήσω,
ένα καλύβι στο κάμπο και μαζί σου θε να ζήσω.
Να η κιθάρα, να η κιθάρα
Ο κύρης της θα της πάρει μια μαντίλα από λινό
ο κύρης της θα της  πάρει μια μαντίλα από λινό.
Ήταν πρώτη μου ξαδέρφη κι ήτανε μεγάλη  μάρκα,
παραγγέλνει ένα φουστάνι, τη μοδίστρα δεν πληρώνει.
Το ρολόι δείχνει, το ρολόι δείχνει
τις ώρες και τα λεπτά που εσύ με τυραννάς.

ΧΟΡΩΔΙΑ
Σαν περνάς απ’ την καμπάνα πρώτο πράγμα που θα δεις
χωροφύλακας σφυρίζει και σου δίνει ένα χαρτί.
- Δώσ’ μου δυο πεσέτας
- Δε μου κάνει κέφι
- Πιάσε με απ’ το μπράτσο
- Πάμε στην Τριάνα
Νόστιμες που είν’ οι γαρίδες, Μαριλόλι, Μάρι, έλα
νόστιμες που είν’ οι γαρίδες, Μαριλόλι χόρεψε
Πάμε, δώσ’ του, ο άντρας σου στο αλώνι κι εγώ με τον καλόγερο
ο άντρας σου στο αλώνι κι εγώ με τον καλόγερο.

Δεν τολμάω να περάσω στο μπαλκόνι σου από κάτω,
μην τυχόν και ξεκολλήσει και με στείλει αδιάβαστο.
Ρούμπα αν θέλεις να χορέψεις με το πόδι προς τα πίσω,
αν θέλεις να μάθεις τα βήματα που κάνω, τα βήματα που κάνω,
έλα πάρε με από πίσω γιατί στην Τριάνα πάω, γιατί στην Τριάνα πάω.
Εσύ βγάζεις κι εγώ βάζω, εσύ βγάζεις κι εγώ βάζω,
τις αφίσες στις γωνίες.
Περνώ στην οδό Αμπάρο, μια γριούλα με φωνάζει
και μου φέρνει ένα ψαλίδι, σκουριασμένο τενεκέ
να ο ακονιστής, να ο ακονιστής
ακονίζει μαχαίρια, ακονίζει στιλέτα,
φέρνω εγώ την πέτρα του ακονιστή.
Στο κορίτσι μου αρέσουν οι πατάτες με το ρύζι
ταραρό, ταραρί, ταραρό, ταραρί...

ΧΟΡΩΔΙΑ
Ο άντρας σου στο αλώνι κι εγώ με τον καλόγερο,
ο άντρας σου στο αλώνι κι εγώ με τον καλόγερο...
Ιδού και το πρωτότυπο (από τις ιστοσελίδες LetrasΜania και Dice la Canción, με ορθογραφία τύπου "όπως το ακούμε έτσι το γράφουμε" - marío αντί marido, pare αντί padre κ.τ.ό. - και διορθωμένο από μένα με πολύ κόπο και πολλές επαναλήψεις του τραγουδιού). 

Triana, puente y aparte (tangos de Triana)

Vente conmigo y haremos, vente conmigo y haremos
y una chocita en el campo y en ella nos meteremos
y una casita en el campo y en ella nos meteremos.
La guitarrinaa y a la guitarrina
su pare le va a comprar y que pa’ la feria un mantón de lina
su pare le va a comprar y que pa’ la feria un mantón de lina.
Era mi primita hermana y una linda calotera,
se manda hacer un vestío y no le paga a la costurera.
Un reloj marcaoo, un relor marcaoo
con la hora y los minutos del mal paguito que tu me has dao.

CORO
Al pasar por la campana lo primero que se ve
un guardia tocando un pito y en la manita un papel:
-Dame dos pesetas
-No me da la gana
-Cógete del brazo
-Vamos pa’ Trianaaa
Ay! que rica está la gamba, Mariloli, Mari anda
Ay! que rica está la gamba, Mariloli baila bien,
aire con aireee, tu marío en la era y yo con el frailee,
tu marío en la era y yo con el fraile.

Y ahora si que no paso yo, por debajo de tu balcón,
no se vaya a desprender y a mi me mande a San Juan de Dios.
Si tú quieres bailar la rumba con la pata ’trás
si quieres saber, si quieres saber los pasos que doy, los pasos que doy,
vente tras de mi que a Triana voy y a Triana voy
tú lo quita y yo lo pongo, tú lo quita y yo lo pongo
carteles por las esquinas.
Y al pasar por la calle el Amparo una vieja a mi me llamó
y me trajo unas tijeras con más mojo que un latón
y el amolaoooor y el afilaoor,
que afila cuchillos, que afila navajas,
que traigo la piedra del amolaor.
A mi niña le gustan las papas con arroz
trocotro, trocotro, trocotro, trocotro..

CORO
Tu marío en la era y yo con el fraile,
tu marío en la era y yo con el fraile....


Στο βίντεο ορισμένοι στίχοι είναι διαφορετικοί, λόγου χάρη δεν λέει "a mi niña" αλλά "a mi Lupi" (πιθανόν η χορεύτρια να λέγεται Λούπι) αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες που δίνουν νοστιμιά.

Για να βοηθήσουμε λίγο στην κατανόηση, η Triana είναι συνοικία της Σεβίλλης όπου το φλαμένκο δίνει και πέρνει, ο οδός Amparo βρίσκεται στην καρδιά της Τριάνα, και το San Juan de Dios είναι γνωστό νοσοκομείο της Σεβίλλης (το στιχάκι δηλαδή λέει ουσιαστικά "μη με στείλει στο νοσοκομείο"). Η φράση puente y aparte στον τίτλο είναι λογοπαίγνιο με την έκφραση punto y aparte που σημαίνει "τελεία και παύλα". Puente σημαίνει γέφυρα και στην Τριάνα υπάρχει μια πολύ γνωστή γέφυρα που κάνει συχνά την εμφάνισή της στα παραδοσιακά τραγούδια, έτσι εγώ είπα να κάνω το λογοπαίγνιό μου με έναν τίτλο που φέρνει στο νου το πιο γνωστό "δικό μας" γεφύρι, αυτό της Άρτας. Γι' αυτό πήρα και το θάρρος, ποιητική αδεία, να κάνω την Τριάνα κλιτή (ενώ αμέσως μετά την έχω άκλιτη).

Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2011

Τα αντράκια - Μια μικρή ιστορία

Έχω το κακό συνήθειο να ποστάρω τίτλους αφηγημάτων χωρίς να είμαι σίγουρη ότι θα δημοσιευτούν τελικά με τον τίτλο αυτό. Ας ελπίσουμε οι εκδότες να μην με βγάλουν ψεύτρα - και ας ελπίσουμε κατ' αρχάς να το εκδώσουν, διότι οι καιροί ως γνωστόν είναι χαλεποί και ποτέ δεν ξέρεις τι γίνεται.

Η νουβέλα αυτή του Mario Vargas Llosa έχει τον τίτλο Los cachorros, δηλαδή τα κουτάβια - μόνο που η λέξη αυτή στα ισπανικά έχει και άλλες έννοιες, μεταξύ άλλων τον τραχύ και απότομο άνθρωπο, καθώς και τον νεαρό άντρα. Στα ελληνικά, επειδή η λέξη "κουτάβια" δεν έχει τις αντίστοιχες συνυποδηλώσεις, πρότεινα στους εκδότες μια σειρά από εναλλακτικούς τίτλους, από τους οποίους "Τα αντράκια" ήταν αυτός που ξεχώρισε.

Έχει μεταφραστεί ως The cubs, Le chiots και I cuccioli στα αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά αντίστοιχα. Είναι μια μικρή νουβέλα χωρισμένη σε έξι μέρη, σχεδόν θα έλεγε κανείς ένα μεγάλο διήγημα. Συνηθίζεται να κυκλοφορεί μαζί με τη συλλογή έξι διηγημάτων "Οι αρχηγοί" του ίδιου συγγραφέα, επειδή είναι πολύ μικρή για να δημοσιευτεί μόνη της (αν και έχει παρ' όλα αυτά κυκλοφορήσει και έτσι), αλλά και επειδή έχει κοινή θεματολογία με δύο από τα διηγήματα αυτά.

Κεντρικός ήρωας της νουβέλας είναι η παρέα της γειτονιάς. Παρά το γεγονός ότι όλη η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από ένα πρόσωπο, ένα μέλος της παρέας αυτής, και παρακολουθεί την προσωπική του ιστορία, σημαδεμένη από μια ασυνήθιστη τραγωδία, ουσιαστικός πρωταγωνιστής δεν είναι το πρόσωπο αυτό αλλά η παρέα, οι τέσσερις φίλοι που μαζί με αυτόν αποτελούν μια πεντάδα αχώριστη, μέχρι τη στιγμή που εκείνος αρχίζει να ξεχωρίζει, για λόγους πέρα από τις δυνάμεις του. Η παρέα στην αρχή προσπαθεί να ξεπεράσει τις δυσχέρειες και να τον εντάξει ξανά στο σχήμα της, από ένα σημείο και μετά όμως γίνεται φανερό πως αυτό είναι αδύνατον, και τότε τον εξοστρακίζει και τον απορρίπτει σαν ξένο σώμα.

Τη νουβέλα αυτή, όπως και τα έξι διηγήματα που κυκλοφορούν μαζί με αυτήν κάτω από τον γενικό τίτλο "Οι αρχηγοί", την είχα διαβάσει πριν από 16 με 17 περίπου χρόνια και την είχα ξεχωρίσει ως ένα έργο πολύ ιδιαίτερο, από τα καλύτερα του Mario Vargas Llosa. Αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει είναι το ύφος της. Ο τρόπος γραφής είναι πολύ ιδιαίτερος και δεν τον έχω ξαναδεί ούτε σε άλλο έργο του, ούτε σε έργο άλλου συγγραφέα. Είναι γραμμένη σε ένα κοκτέιλ πρώτου πληθυντικού και τρίτου ενικού, καθώς αφηγητής της ιστορίας μοιάζει να είναι η ίδια η παρέα, τα τέσσερα αυτά αγόρια που γνωρίζουν ένα πέμπτο αγόρι, γίνονται φίλοι μαζί του, τον εντάσσουν στην ομάδα τους, και παρακολουθούν την πορεία του και τις δικές τους παράλληλες πορείες μέσα από την εφηβεία προς την ενηλικίωση και τελικά ως τον θάνατό του.

Αυτές οι παράλληλες και αλληλεμπλεκόμενες φωνές που συντίθενται και διαχωρίζονται διαρκώς, αυτή η διαπλοκή περιστατικών ασύνδετων και αληλλένδετων, αυτή η γλαφυρή αφήγηση σε αργκό των εφήβων της Λίμα της δεκαετίας του 50, γεμάτη περιγραφικά επιφωνήματα που θυμίζουν κόμικ, συνιστούν μια γραφή τόσο ιδιαίτερη, που δεν διστάζω να πω ότι το έργο αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά του συγγραφέα.

Γι' αυτό, όταν μου προτάθηκε να μεταφράσω τη συλλογή διηγημάτων Οι αρχηγοί, ένα από τα πρώτα πράγματα που είπα ήταν ότι έπρεπε να μεταφραστεί μαζί και αυτή η νουβέλα. Και γι' αυτό χάρηκα πάρα πολύ όταν η πρότασή μου εισακούστηκε. Γιατί τα έξι διηγήματα της συλλογής (Οι αρχηγοί, Ο μικρός αδελφός, Η αναμέτρηση, Μια Κυριακή, Ένας επισκέπτης, Ο παππούς) διαβάζονται βεβαίως ευχάριστα, αλλά είναι πρωτόλεια. Βεβαίως ένα πρωτόλειο του Vargas Llosa αξίζει όσο πολλά ώριμα έργα μέτριων συγγραφέων, και βεβαίως στα πρωτόλεια αυτά βρίσκουμε τις απαρχές του χαρακτηριστικού ύφους και τις βάσεις της θεματολογίας του μετέπειτα μεγάλου συγγραφέα, αλλά μπροστά στη νουβέλα Τα αντράκια, έργο της ωριμότητας του συγγραφέα, διηγήματα αυτά ωχριούν.

Η νουβέλα αυτή είναι γραμμένη πραγματικά αριστοτεχνικά, απόλαυση για τον απαιτητικό αναγνώστη. Ελπίζω ειλικρινά να προχωρήσουν στην έκδοση, γιατί πρόκειται για το μόνο έργο μυθοπλασίας του Vargas Llosa που δεν έχει ακόμη μεταφραστεί στα ελληνικά, και ειλικρινά πιστεύω ότι αξίζει.

Ελπίζω να βρω χρόνο και διάθεση να γράψω σε επόμενη ανάρτηση τις ιδιαιτερότητες που αντιμετώπισα στη μετάφραση.

Τρίτη, 20 Σεπτεμβρίου 2011

Βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης 2011

Ε λοιπόν, δεν ξέρω τι περίμενα όταν αποφάσισα να μεταφράσω αυτό το βιβλίο, ή όταν αποφάσισα ότι θέλω να ασχοληθώ με λογοτεχνική μετάφραση, σίγουρα πάντως δεν περίμενα μια τέτοια διάκριση.

Εντάξει, δεν ξέρουμε αν θα το πάρω το βραβείο η αν θα μείνω στο δεύτερο ή το τρίτο σκαλί, αλλά και αυτό ακόμη, αυτή η υποψηφιότητα μεταξύ τριών, είναι μεγάλη τιμή και αναγνώριση.

Εδώ που έφθασα, λίγο δεν είναι, τόσο που έκαμα, μεγάλη δόξα.

Για μένα, που δεν έχω σπουδάσει μετάφραση, που δεν έχω καν σπουδές φιλολογίας ή έστω ανθρωπιστικών επιστημών βρε αδελφέ, που μεταφράζω εδώ και δεκαπέντε μόλις χρόνια (και τα πρώτα πέντε σποραδικά και όχι συστηματικά), που μεταφράζω λογοτεχνία μόλις εδώ και πέντε χρόνια (και που δεν έχω πιάσει στα χέρια μου και τίποτε αριστουργήματα μέχρις στιγμής), η υποψηφιότητα αυτή ήταν αδιανόητη. Μπορείτε λοιπόν να φανταστείτε την έκπληξη και τη χαρά μου.

Χαρά που είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή η υποψηφιότητα αφορά τη συγκεκριμένη μετάφραση. Μια μετάφραση που ήταν όνειρο ζωής για μένα, ένα όνειρο που η πραγματοποίησή του ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Μια μετάφραση που έγινε όχι απλώς με μεράκι, όχι απλώς με αγάπη, αλλά με έρωτα.

Ίσως αυτός ο έρωτας να έδωσε τη σπίθα εκείνη που απογείωσε τη μετάφραση και την έκανε να ξεχωρίσει. Δεν ξέρω. Όπως και να έχει, κέρδισα, νομίζω, το δικαίωμα να νιώθω υπερήφανη και ευτυχισμένη.

Ακολουθεί δελτίο τύπου από την ιστοσελίδα του ΕΚΕΜΕΛ περί βραβείων μετάφρασης. Κάπου εκεί στην ισπανόφωνη λογοτεχνία υπάρχει κι ένα γνωστό ονοματάκι (το μεσαίο, για όσους δεν έπιασαν το υπονοούμενο).

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~





ΒΡΑΒΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ 2011


To Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας και Επιστημών του Ανθρώπου (ΕΚΕΜΕΛ) και τα Ινστιτούτα της Αθήνας –Ελληνοαμερικανική Ένωση, Ινστιτούτο Γκαίτε,Ινστιτούτο Θερβάντες και Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο– θα απονείμουν τα Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2011 σε μεταφραστές της αγγλόφωνης, γαλλόφωνης, γερμανικής, ισπανόφωνης και ιταλικής λογοτεχνίας την Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011 και ώρα 8.00 μ.μ., σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στην Ελληνοαμερικανική Ένωση (Μασσαλίας 22, Αθήνα), με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης.
Η τελική λίστα των υποψηφίων είναι:
Μετάφραση αγγλόφωνης λογοτεχνίας
• Βασίλης Αμανατίδης, για το βιβλίο [μόνο με την άνοιξη] 44 ποιήματα του E.E. Cummings (εκδόσεις Νεφέλη)
Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, για το βιβλίο Χαμένοι του Daniel Mendelsohn (εκδόσεις Πόλις)
Τόνια Κοβαλένκο, για το βιβλίο Ο συντηρητής της Nadine Gordimer (εκδόσεις Καστανιώτη)
Μετάφραση γαλλόφωνης λογοτεχνίας
Γιώργος Ξενάριος, για το βιβλίο Σαρκοβόρες ιστορίες του Bernard Quiriny (εκδόσεις Μεταίχμιο)
Γιάννης Η. Χάρης, για το βιβλίο Συνάντηση του Milan Kundera (Βιβλιοπωλείον της Εστίας)
Βάνα Χατζάκη, για το βιβλίο Ερωτικές επιστολές Πορτογαλίδας μοναχής του Gabriel-Joseph de Lavergne, vicomte de Guilleragues (εκδόσεις Άγρα)
Μετάφραση γερμανικής λογοτεχνίας
Αλέξανδρος Ίσαρης, για το βιβλίο Επιστολές σε έναν νεαρό ποιητή του Rainer Maria Rilke (εκδόσεις Αρμός)
Σπύρος Μοσκόβου, για το βιβλίο Τα βραβεία μου του Thomas Bernhardt (Βιβλιοπωλείον της Εστίας)
Ιωάννα Παρασκελίδη, για το βιβλίο Μικρά δοκίμια για την τέχνη του Rainer Maria Rilke (εκδόσεις Printa)
Μετάφραση ισπανόφωνης λογοτεχνίας
Βασιλική Κνήτου, για το βιβλίο Η χρονιά της ερήμου του Pedro Mairal (εκδόσεις Πόλις)
• Τατιάνα Ραπακούλια, για το βιβλίο Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες του Mario Vargas Llosa (εκδόσεις Καστανιώτη)
• Τάσος Ψάρρης, για το βιβλίο Τα χαρούμενα αγόρια της Ατζαβάρα του Manuel Vázquez Montalbán (εκδόσεις Καστανιώτη)
Μετάφραση ιταλικής λογοτεχνίας
Φωτεινή Ζερβού, για το βιβλίο Το ματωμένο χώμα του Andrea Camilleri (εκδόσεις Πατάκη)
Κούλα Καφετζή, για το βιβλίο Δελφοί του Sandro Dell’ Orco (εκδόσεις Μελάνι)
Ανταίος Χρυσοστομίδης, για το βιβλίο Τελευταίο έρχεται το κοράκι του Italo Calvino (εκδόσεις Καστανιώτη)
Κάθε βραβείο συνοδεύεται από το χρηματικό ποσό των 3.000 ευρώ και δικαίωμα διαμονής για ένα μήνα στο «Σπίτι της Λογοτεχνίας» στις Λεύκες της Πάρου ή στο «Σπίτι της Λογοτεχνίας» στο Κράσι του Δήμου Χερσονήσου Κρήτης.
Δικαίωμα συμμετοχής είχαν οι λογοτεχνικές μεταφράσεις που εκδόθηκαν το 2010 και ανήκουν στο χώρο του μυθιστορήματος, του διηγήματος, της ποίησης και του θεάτρου.
Με την ευγενική υποστήριξη του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (Ο.Σ.Δ.Ε.Λ.)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~




Και δελτίο τύπου των εκδόσεων Καστανιώτη για το ίδιο θέμα. Είπαμε, εμείς είμαστε στην ισπανόφωνη.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

13 Σεπτεμβρίου 2011

Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης

Τέσσερα βιβλία των Εκδόσεων Καστανιώτη υποψήφια για τα Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ)

Ανακοινώθηκαν νωρίτερα (Τρίτη 13 Σεπτεμβρίου 2011) οι υποψηφιότητες των Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης. To Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας και Επιστημών του Ανθρώπου (ΕΚΕΜΕΛ) και τα Ινστιτούτα της Αθήνας –Ελληνοαμερικανική Ένωση, Ινστιτούτο Γκαίτε, Ινστιτούτο Θερβάντες και Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο– θα απονείμουν τα Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2011 σε μεταφραστές της αγγλόφωνης, γαλλόφωνης, γερμανικής, ισπανόφωνης και ιταλικής λογοτεχνίας την Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011 και ώρα 8.00 μ.μ., σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στην Ελληνοαμερικανική Ένωση (Μασσαλίας 22, Αθήνα), με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης.

Στην τελική λίστα των υποψηφίων βρίσκονται από τις Εκδόσεις Καστανιώτη οι:

Μετάφραση αγγλόφωνης λογοτεχνίας

Τόνια Κοβαλένκο για το βιβλίο της Ναντίν Γκόρντιμερ Ο συντηρητής

Μετάφραση ιταλικής λογοτεχνίας

Ανταίος Χρυσοστομίδης για το βιβλίο του Ίταλο Καλβίνο Τελευταίο έρχεται το κοράκι

Μετάφραση ισπανόφωνης λογοτεχνίας

Τατιάνα Ραπακούλια για το βιβλίο του Μάριο Βάργκας Λιόσα Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες

Τάσος Ψάρρης για το βιβλίο του Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν Τα χαρούμενα αγόρια της Ατζαβάρα

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 30-9-2011

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2011

To Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας και Επιστημών του Ανθρώπου (ΕΚΕΜΕΛ) και τα Ινστιτούτα της Αθήνας, Ελληνοαμερικανική Ένωση, Ινστιτούτο Γκαίτε, Ινστιτούτο Θερβάντες και Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο, απένειμαν την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου τα Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2011 σε μεταφραστές της αγγλόφωνης, γαλλόφωνης, ισπανόφωνης, γερμανόφωνης και ιταλικής λογοτεχνίας, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Τα βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης είχαν θεσμοθετηθεί το 2007 με στόχο να έρθουν πιο κοντά οι λαοί της Ευρώπης και οι κουλτούρες τους.

Τα βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2011 έλαβαν οι:

Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης αγγλόφωνης λογοτεχνίας για το βιβλίο Χαμένοι του Daniel Mendelsohn των εκδόσεων Πόλις.

Γιάννης Χάρης, Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης γαλλόφωνης λογοτεχνίας για το βιβλίο Συνάντηση του Milan Kundera από τις εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας.

Αλέξανδρος Ίσαρης, Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης γερμανικής λογοτεχνίας για το βιβλίο Επιστολές σε έναν νεαρό ποιητή του Rainer Maria Rilke των εκδόσεων Αρμός.

Βασιλική Κνήτου, Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης ισπανόφωνης λογοτεχνίας για το βιβλίο Η χρονιά της ερήμου του Pedro Mairal από τις εκδόσεις Πόλις.

Κούλα Καφετζή, Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης ιταλικής λογοτεχνίας για το βιβλίο Δελφοί του Sandro Dell' Orco από τις εκδόσεις Μελάνι.

Χορηγός των φετινών βραβείων ήταν το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διεθνών Κέντρων Μετάφρασης, το οποίο αποφάσισε να υποστηρίξει τα βραβεία ως κίνηση αλληλεγγύης προς τους Έλληνες μεταφραστές. Η διευθύντρια του ΕΚΕΜΕΛ Ελένη Ζέρβα τόνισε στην παρέμβαση της ότι «είναι η άλλη πλευρά της Ευρώπης, η πραγματικά ενωμένη Ευρώπη της αλληλεγγύης και της συνεργασίας και έτσι τα φετινά βραβεία ΕΚΕΜΕΛ έχουν ευρωπαϊκή διάσταση με όλη τη σημασία του όρου» .

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Συγχαρητήρια λοιπόν στους βραβευθέντες, και καλή επιτυχία σε όλους μας την επόμενη φορά!


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ο κατάλογος όλων των αναρτήσεων που αφορούν το βιβλίο "Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες" βρίσκεται στην ανάρτηση Ο ιστορητής - Εισαγωγή.